Hoewel vele Nederlandse vertalingen het woord als Zebulon schrijven en het spreekgebruik het woord als Zébulon kent, heb Ik mij In dit boekje zo dicht mogelijk aan de Hebreeuwse schrijfwijze Zévulun of Zebúlun (uitspraak: Zeboeloen) gehouden.
Vers 49:13 in Genesis is een der sleutels voor het ontdekken van overeenkomsten tussen Zebulun en Holland.
Daar wordt in de eerste plaats de naam Zebulun aangekondigd, waarin we reeds een parallel hebben gezien met onze verfijnde vorm van wonen.
Doch waar is die gezegende plek waarop Zebulun zal wonen? Het is aan de haven, aan de zeekust en aan de waterkant. De oude vertaling van Pieter Keur geeft zelfs in de kantlijn aan, dat
(30) "hij sal sijne wooninge aen de zeekant hebben" (31) "de zeeën sijn ook meyren (meeren)" (32) "het Hebreeuws Tsidon".
Tsidon betekent: visvangen aan de flank.
Wat wordt hiermee duidelijk gemaakt? Zebulun's gebied zal er niet uitzien als dat van Jozef, die temidden van eeuwenoude bomen op heuvelen zal wonen.
Nee, het zal een kalme zeekust zijn met natuurlijke havens en een toevluchtsoord voor vissersboten.
De woningen zullen aan de waterkant staan. Visserij zal hun vredig beroep zijn.
Nu komen we op een merkwaardige paradox, want nergens in de Bijbel staat dat Zebulun ooit metterdaad aan de zeekust van Palestina woonde. Het lot wees hen wel een stuk zeestrand toe, maar bet bleef bewoond door anderen (nabij Akko). Kan er echter een vervulling buiten Palestina plaats gevonden hebben?
Hier wil ik een kleine opmerking invoegen om zeker te zijn dat U begrijpt wat er gebeurde in de 7e eeuw voor onze jaartelling. De tien stammen van het Noordelijk Rijk Israël (in tegenstelling tot de twee stammen van het Rijk Juda) waren gevankelijk weggevoerd door Assyrische deportaties. Nadat Assyrië zelf weer was overwonnen en bezet door Meden en Perzen, begon de massale volksverhuizing van deze voormalige gevangen Israëlieten niet naar het zuiden, want die weg was voor hen afgesloten, maar naar het noorden en westen door centraal Europa en over de Middellandse Zee. De stam van Zebulun heeft daar ongetwijfeld aan deelgenomen. De steeds groter wordende literatuur over deze "verloren" stammen, die plotseling onder andere namen als Scythen, Kelten, Cimmerioi, Sakkai en anderen opduiken kan men niet meer stilzwijgend voorbijgaan. Steeds meer blijken deze uit het niets opkomende hoge culturen (wat onmiskenbaar is door nieuwe archeologische en wetenschappelijke vondsten), herkenbaar bijvoorbeeld aan hun verfijnd goudsmeedwerk en bewerking van edelstenen, een gelijkenis te vertonen met het karakter van het rijk der tien stammen in de Bijbel. Deze "visie" van het verloren Israël in het Westen begint steeds meer een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid te worden. De parallel, in dit boekje ontvouwd, heeft deze studie tot achtergrond.
Het zal een tweede boek vergen om dit uit te werken, maar de vertakkingen naar ons land zijn te vinden in de Friezen, de Kennemers (Kimbren) en Kennemerland, de Bataven langs de Rijn, de Katten (Chatti) op de Zeeuws-Zuid-Hollandse kust, de Menapiërs en Sueven, de Saksische bevolking meer naar het oosten en de vergeten Kelten en Scythen in ons land, nog genoemd in oude kronieken. Een duidelijk maken dat onze voorouders géén "Germanen" waren wordt daarbij een eerste begin voor een helder inzicht in deze nieuwe visie.
Weten we allemaal dat ons lage land het vlakste stukje van West-Europa is? Beseft U wel, dat wij het enige gebied zijn zonder hard gesteente of rots? Onze wateren zijn veilig en bevaarbaar. Geen boot of zwemmend mens zal zich stoten aan een verraderlijke klip. De bescherming van de natuurlijke duinstrook langs onze gehele kust is uniek. Natuurlijk zand ligt voor het opscheppen. Vergelijk dat eens met de Franse Riviera. Waar vind je door het hele land stilstaand water, kanalen, grachten, sloten, traag stromende rivieren?
Behalve bij stormrampen (en daarover bij Jesaja later meer) zijn de Lage Landen altijd door de eeuwen heen als de delta van drie grote Europese rivieren een letterlijk veilige haven geweest. Dat is de reden, waarom wij sinds de Romeinse tijd al "overbevolkt" zijn geweest (behalve na perioden van langdurige overstromingen, zoals in de vijfde eeuw en na de Elisabethsvloed van 1421).
Laten we ook ons klimaat niet vergeten.
Het behoedt, beschermt en beveiligt ons. Bij al het klagen over het weer in ons kikkerland mogen we wel bedenken hoe gezegend wij zijn met ons zeeklimaat, met storm en wind, die onze voorvaders hardden en die
nu onze verpeste lucht schoonwaaien; met de regens, die ons grondwater nog voeden en de rivieren schoonwassen.
Geen maandenlange bevriezingen en toch net zoveel vorst dat de bacteriën dood kunnen gaan.
Klimatologisch is ons land (nog) een veilige haven.
Denk ook eens aan het feit dat er geen enkele giftige vis in onze wateren wordt aangetroffen, behalve wanneer de mens ze zelf vergiftigt. Zo ook met de dieren. Ze zijn ongevaarlijk. Geen gieren, schorpioenen, geen wolven, geen haaien. Alles kan gegeten worden behalve de soorten, die door de Israëlitische voedselwetten verboden zijn. Deze voorschriften die algemene gelding hebben voor 's-mensen gezondheid juist in deze tijd, worden helaas in ons land zelden serieus genomen, behalve door een slinkend aantal orthodox Joodse Nederlanders. Het zou dan ook betekenen, dat garnalen, paling en varkensvlees schadelijk voor de gezondheid zijn. Of gaat ons volk hardhandig leren, dat het "onrein" gedierte het eerste geïnfecteerd wordt door milieu-verontreiniging? Wat zei Zebulun tot zijn zonen over terugkeer tot de wetten? Wie nodigt de ziekte van Zebulun in zijn huis? Herinnert U U de betekenis van Baäl-Zebul? Zijn wij een land waarin het licht ook hierop zal gaan schijnen?
Als één van de dichtst bevolkte landen ter wereld zouden wij wat reinheid en veiligheid betreft een voorbeeld-land kunnen worden.
Ons land is altijd een trekpleister geweest. Langs de natuurlijke rivieren zakten de
Israël-stammen naar de delta af. Door de eeuwen heen zijn we een toevluchtsoord geweest voor emigranten.
En toch heeft deze delta en die daar woonden altijd een karakteristiek eigen aanzicht behouden, wat toch wel wonderlijk is als we op onze parallel doordenken.
Nederland - havenland, en is niet de grootste haven ter wereld binnen onze poorten ontstaan?
"Zebulun zal een haven van schepen wezen", luidt de Statenvertaling van Jacob's profetie.
Het Hebreeuwse woord voor schip is aniah. Het betekent schip, maar ook vloot, beurtvaartschip, kapiteinssloep, zeemacht.
Bovendien betekent het
"het IK", gezien in de zin van degene, die zijn vaar- en voertuig (het lichaam) leidt.
Merkwaardigerwijs wordt dit woord pas voor het eerst in de Bijbel gebruikt hier in Genesis 49:13.
Bestonden er geen boten voordat Zebulun er was? Natuurlijk wel, maar ze spelen blijkbaar nog geen
rol in de wordingsgeschiedenis van Israël. In ieder geval schijnt Zebulun speciaal gezegend te zijn met kennis van schepen in havens.
Daar de traditie hem de eerste scheepsbouwer noemt van een vaartuig met zeilen, bestaat er geen twijfel over dat de zegen van Jacob zich ook uitstrekt tot de bouw van schepen.
Volgens Joodse traditie was de banier van Zebulun altijd een schip. De symbolen van de andere stammen zijn
soms door elkaar gehaald, maar die van Zebulun onderging nooit enige verandering.
De afbeeldingen geven een typische vissersboot met een zeil. Nooit een galei of een roeiboot.
De afbeelding in The Jewish Encyclopaedia is wellicht geïnspireerd op vissersvaartuigen uit
het Midden-Oosten, maar het vreemde is, dat bet ons herinnert aan de vroeg Middeleeuwse platte
"pleyte", die vooral in Vlaanderen en het Westerschelde-gebied gebruikt wordt.
Ook de Scheveningse
"bommen" hebben hetzelfde model, evenals het koggeschip, dat in de 12e eeuw nog her stadszegel van Amsterdam was.
Het schip dat op de afbeeldingen van de banier voor Zebulun staat, heeft in ieder geval met onze vissersboten gemeen, dat ze geschikt zijn voor ondiep water en makkelijk op de zandige of modderige kant gesleept kunnen worden.
De parallel kan helaas niet zo ver doorgetrokken worden, dat er een overmaat van scheeps-symboliek in de Nederlandse heraldiek is
aan te tonen. Relatief weinig gemeentewapens voeren een schip. (Blankenham, Gasselte, Elst, Hellevoetssluis, Hoofdplaat, Kwadijk, Ooltgensplaat, Oude Pekela, Schipluiden, Veenendaal, Vlieland en IJIst).
Wel wordt de zee vaak in golven aangegeven en het Zeeuwse wapen van de leeuw, die worstelt en ontzwemt (Luctor et Emergo) is welbekend.
Wel is de leeuw prominent in ons Koninkrijkswapen, in negen van de elf provincies, en in vele wapens van gemeenten en particulieren.
Men zegt dan al gauw: "Dat heeft toch niets te maken met bet symbool van Zebulun?"
Stop, wacht even! Zebulun was met Issaschar officieel ingedeeld bij Juda en marcheerde dan ook achter het vaandel van Juda, waarop een leeuw staat (Numeri 2:7)!
Nederland schaart zich nog steeds achter het wapen van Juda. Is dit geen wondere parallel ?!
Toch hebben we ook het schip in onze folklore en het ambachtelijk werk wel degelijk tot een nationaal symbool gemaakt.
Hoeveel Nederlandse zeilschepen zijn geëxporteerd op Delfts blauwe- en Makkumer tegels?
Kijk naar het handwerk van de zilversmeden, de houtsnijders, de motieven op de merklappen, de
scheepjesklokken (!). Gaat Uzelf maar na in de plaatselijke musea. Alleen de Deense volkskunst kan in dit opzicht wedijveren met de Nederlandse, maar Dan-mark bergt dan ook een andere wondere parallel in zich met de stam Dan, die voorzegd werd
"in schepen te verblijven", terwijl Zebulun schepen bouwt en aan de haven der schepen woont.
Ongetwijfeld hebben Holland en Denemarken in dit opzicht eenzelfde psychologische- en culturele
achtergrondgeschiedenis. Dan's banier is echter een draakachtige slang en de voorstevens van de Vikingschepen vertonen gelijkenis met Dan's symbool.
Doch dit is een ander onderwerp.
Nog even terug tot onze scheepsbouw, leder kind weet, dat Nederland daarvoor altijd beroemd is geweest.
We denken maar even aan de Noord, de Lek en de Zaanstreek, om van de grote werven in Amsterdam, Rotterdam en Vlissingen in onze
tijd niet eens te spreken. En hebben niet talloze oude havenplaatsjes een eigen werf?
Nog even een paar voorbeelden van scheepsmodellen, welke de Hollanders uitvonden of die uniek zijn geweest in de
wereld:
Vult U zelf maar aan met modellen van de nationale sport-zeilerij. Het gaat hier alleen om illustraties van de parallel met Zebulun's symbool, waarvan de vissersboot, die de netten aan beide flanken uitwerpt de merkwaardigste ondersteuning van onze parallel is.
Wist U dat de legende van het spookschip de Vliegende Hollander berust op een verhaal van een scheepskapitein uit Terneuzen, die in de 16e eeuw bij Kaap de Goede Hoop schipbreuk leed?
Sindsdien doen daar verhalen de ronde van het spookschip de Vliegende Hollander.
Doch ook voor de Engelse kust van York gaan verhalen van vissers, die daar uit de kust het phantoom
"Flying Dutchman" zagen. Is het U wel eens opgevallen dat voor onze eigen vaderlandse kust de Vliegende Hollander als geest niet gezien
werd?
Dat is een nog nooit besproken volks-psychologisch verschijnsel. Waarom heet de geestverschijning bij andere volken
"de Hollander" ?!
De volgende verklaring gaat wellicht te ver. Zie het dan ook maar als een grapje: in de omgekeerde spiegelwereld van het rijk der zinsbegoocheling, wordt de parallel tussen Holland en Zebulun
"werkelijkheid", als de banier van Zebulun tot het spookschip van de vliegende Hollanders wordt!
"O weemoed om dit onvervulde leven,
Dat ik te lijden toch niet laten kan,
Schoon als dat spookschip in zijn eeuwgen ban
Mijn ziel rondzwerft en rust niet, ook maar even..."
En met deze verzuchting van onze dichter Nico van Suchtelen zijn we terug bij het Ik van het schip - aniah.
Een parallel met Zuid-Afrika en Holland.
Hoe de twaalf stenen voor de twaalf stammen van Israël in de juiste volgorde gerangschikt zijn volgens de oorspronkelijke Hebreeuwse teksten is nog steeds een vraagstuk omdat Exodus 39:10-14 niet overal in dezelfde volgorde schijnt te worden vermeld.
Dit onderwerp ligt buiten mijn competentie, doch W. A. Koppejan, mijn echtgenoot, maakt hier een speciale studie van, die hij op een goede dag het licht hoopt te doen zien.
Voor Zebulun treden echter geen grote verschillen op: in de Joodse Encyclopaedie, gebaseerd op de Joodse traditie, wordt de diamant als het symbool voor Zebulun aangegeven.
Op de diepere symbolische achtergrond van de diamant als zodanig en waarom deze nu juist voor Zebulun, laat ik dus achterwege, doch de parallel met Holland vervolgend, zijn er een paar merkwaardige verbanden.
In de eerste plaats is onze hoofdstad Amsterdam altijd het beroemde internationale centrum van de diamant-slijperij geweest met hele generaties van vooral Joodse diamantslijpers, waar U "Droomkoninkje" van Herman Heyermans nog maar eens op na moet lezen. Tegenwoordig zijn ze nog bekend omdat er in Amsterdam met de hand geslepen wordt. Een symbool van Zebulun ?
De meeste diamanten komen uit Zuid-Afrika, het land van de diamantmijnen, het land tevens waar Zebulun vertegenwoordigd is, of waarheen W. G. Finlay onze parallel heeft doorgetrokken.
De grootste ruwe diamant ter wereld werd ontdekt in Zuid-Afrika: de Cullinan in Transvaal in 1905. Deze werd naar Amsterdam gezonden om daar te worden geslepen en maakt nu deel uit van de Britse kroonjuwelen (Encyclopaedia Britannica nr. 7, blz. 317, 1960).
Een enkele keer ziet men de parel aangegeven als het symbool voor Zebulun. Wist U dat Nederland in heel noordwestelijk Europa her enige land is waar wel eens parels worden gevonden? Dat is in onze Zeeuwse oesterputten bij Ierseke. Ze zijn te klein om te cultiveren en na het sluiten van de Oosterschelde zal her wel definitief met onze parels gedaan zijn. Daarmee komt dan meteen een einde aan de verleiding om onreine oesters te nuttigen.
Op een hoger niveau van symbolische interpretatie komen we nu op de kosmische verbanden en "archetypen", hetgeen echter een apart onderwerp is, dat hier te ver voert. Ik vermeld alleen, dat Zebulun met de parel wel in het Dierenriems-teken Kreeft wordt geplaatst en dat ditzelfde voor Nederland geldt.
Dit teken Kreeft (Cancer) wordt in verband gebracht met de Maan, getijden, water, de moeder, de gezinssfeer en het huis in het algemeen, behoeding, de melkwitte parel. Voor hen die hier dieper op in willen gaan hopen mijn man en ik samen hierover een nadere studie te schrijven.